|
389.I |
|
Raimbaut d’Aurenga
|
|||
Donna, cel qe·us es bos amics, |
I (prologo) | ||
|
a cui vos es mals et enics, |
|||
|
vos clama merce d’una re: |
|||
| 4 |
c’auiaz cho qe·us vol dir per be |
||
|
aici en esta carta escrit, |
|||
|
ez escoutaz com o a dit. |
|||
|
E prega·us qe non respondaz |
|||
| 8 |
tro qe tot auzit o aiaz, |
||
qe tal ren i aura ben leu |
|||
al fenir qe ja no·s er greu. |
[c. 122c] | ||
«Domna granz pena trauc per vos, |
IIa (narratio) | ||
| 12 |
anc mais non saubi mal qe·s fos. |
||
|
Eu ai amat ben autra vez |
|||
|
ves altra part on era frez |
|||
leialmen e senes enian, |
|||
| 16 |
mas anc mais no trais tan d’afan. |
||
|
Anc mais null’amors no·m toqe<t> |
|||
|
lai on la vostra ira m’intret, |
|||
|
ni no m’isit de tan preon |
|||
| 20 | com aqesta, e no sai don. |
||
|
Anc mais no sap qe·s fos amors |
|||
|
ni no senti de sas dolors; |
|||
|
c’amors m’a mes e[n] tal destreich |
|||
| 24 |
q’en granz chalors mi dona freich |
||
et ab granz freich mi dona chaut, |
|||
|
e·m fai irat s’anc mi fez baut. |
|||
|
Dos enemics ai trop mortals: |
|||
| 28 |
vos et Amors, don qe<c>s m’es mals. |
||
|
Mas vos m’es enemics de cor, |
|||
qi·m tolles ris, jois e dimor, |
|||
|
e·m mostraz vostre mau talen, |
|||
| 32 |
e dizez me tot a presen. |
||
|
Mas Amor no auch ni no vei, |
|||
|
ni no sai ves qal part s’estei; |
|||
per q’eu non puos contendre a lui |
|||
| 36 |
mas greu m’es car de mi no·s fui. |
||
|
C’amar vos mi fai de tal guisa |
|||
|
on <n>ostra amor es mal devisa: |
|||
|
q’e·us am e vos no amaz mi; |
|||
| 40 | fort mal joc partit a aici. |
||
|
Amors se demostra vilana |
|||
|
qi vos fai estar bauda e sana |
|||
|
e ve qe nafrat m’a tan fort |
|||
| 44 |
q’eu cuith aver trop peich de mort. |
||
Car si sol a mort n’estorzia |
|||
|
ja tan fort no m’en plagneria, |
|||
car qi tot tems vio a dolor |
[c. 122d] | ||
| 48 |
peiz a de mort, qi no·l secor. |
||
|
S’Amors fos tan ben enseignada |
|||
<q>e d’un pauc vos agues nafrada |
|||
|
– sol neis de la milena part |
|||
| 52 |
qe mi nafret en un esgart –, |
||
|
ab aitan m’agra gen garit |
|||
|
d’aqel mal colp qe m’a ferit. |
|||
Ges la plaga non par de fora |
|||
| 56 |
mas dinz lo cor m’art et acora, |
||
|
e no m’en pot valer mezina |
|||
|
ses vos: ja tan no sera fina. |
|||
|
E s’eu per aicho rec[e]up mort |
|||
| 60 | vos ez Amors n’aurez lo tort |
||
|
qe·m pograz sanar e garir: |
|||
|
ja no·us en calgra Amor blandir? |
|||
Domna, non puosc ab toz contendre: |
IIb (narratio) | ||
| 64 |
vos pregar et Amor defendre, |
||
q’eu no vos pos ges far amar |
|||
|
s’Amor no m’en vol aiudar. |
|||
|
Pos vei qe mos precs no m’i val, |
|||
| 68 |
laserai m’en; [si] pogues al! |
||
|
Mas Amor no·m laissa garir |
|||
qi m’a mes en aqest conssir, |
|||
|
qe d’autra part non aug ni veich |
|||
| 72 |
mas vas la terra e vas l’endreich |
||
|
on mais vos vei; mais n’ai de dol |
|||
|
per lo grant gauch qe far mi sol. |
|||
Soven pens qe ja mais no·us veia |
|||
| 76 |
e qe de loing ses vos m’esteia, |
||
|
qe qant eu vos vi de premier |
|||
|
vos me disez ben a sobrier, |
|||
|
ez on plus annei a enan |
|||
| 80 | e vos m’o annez peiuran; |
||
|
per q’eu tem, s’eu mais vos vezia, |
|||
|
qez ades m’en peiuraria |
|||
|
c’atresait me feiraz aucir. |
|||
| 84 |
Ez eu enqer no voil morir |
||
qar sol pel bon respeith voil viure. |
[c. 123a : fasc. <xvj>] | ||
|
Non sai s’e<n> fol mos dich vos liure, |
|||
|
mas se vos me tenez per fol |
|||
| 88 |
d’aqo qe·us dic, enclin lo col: |
||
|
to<t> qan vos plaz m’es bon e bel, |
|||
ja no·us farei autre revel. |
|||
|
Greu m’es qan mal no·us pos voler |
|||
| 92 |
c’Amors no m’en dona poder; |
||
|
qe s’eu vos pogues voler mal |
|||
|
nos fora alqes comunal |
|||
d’aitan, se no·m volcses amar, |
|||
| 96 |
qe·m pogra en altra part virar. |
||
|
Mas d’aiqo sol non i a re |
|||
|
car eu non ai poder de me; |
|||
|
d’aicho·m podez ben far orguoill: |
|||
| 100 | er agradaz s’e·us am e·us voill! |
||
|
Qe s’eu sabia tot en ver |
|||
|
qe ja pro no·m volses tener, |
|||
|
ni e<n> trastota vostra vida |
|||
| 104 |
vostra amistaz no<·m> fos cobida, |
||
autra non poria amar ges |
|||
|
per nulla beltaz qez agues. |
|||
|
Si no·m volez estre amia, |
|||
| 108 |
aizo no·m pode<z> tolre mia: |
||
|
q’eu toz temps no·us sia amics |
|||
sitot m’es vostre cor enics. |
|||
Domna, car en mos dich no·us lau |
III (descriptio puellae) | ||
| 112 |
ni vostra beltat no mentau |
||
|
e<u> o faz be<n> a escien, |
|||
|
q’en re mais no cuit aver sen |
|||
c’a mon grat vos cuiariaz |
|||
| 116 |
qe ja ta<n> bella no fussaz. |
||
|
Car per la beltaz qez avez |
|||
|
sai be qe plus vil me tenez. |
|||
|
Domna, maldit sion miraill |
|||
| 120 | e belleza car no vos faill! |
||
|
Domna, ja miraill no crezaz: |
|||
cuiaz qe tan bella siaz |
[c. 123b] | ||
|
com inz el miraill vos vezez? |
|||
| 124 |
Ben es folla si o crezez, |
||
qe tot mirail son menzo[n]ger |
|||
|
e foson fraich toz li enter! |
|||
|
Domna, ceus qi·os lauzan en re |
|||
| 128 |
saphaz qe non o fan per be, |
||
|
c’aitan vos volon escharnir |
|||
can vos lauzan ab lor mentir. |
|||
|
Mas eu no·us serai ja mentire, |
|||
| 132 |
domna, c’ades vos voil ver dire. |
||
|
Mi·n crezaz, domna, qe·us dic ver |
|||
|
– ja negus no n’aia poder – |
|||
car eu no vos lau ges per bella, |
|||
| 136 |
anz dic q’es negra com niella. |
||
|
Domna, vas totas parz predic |
|||
|
qe plus es laida q’eu non dic; |
|||
|
mas a mi fora<z> asaz genta |
|||
| 140 | c’aitals laida res m’atalenta. |
||
Domna, si eu volia dir |
IV (petitio) | ||
|
tot aiqo q’eu de vos cossir |
|||
|
no·<u>s o [a]uria dich d’un an, |
|||
| 144 |
mas eu tem no·m tornes a dan. |
||
Per q’eu no·us en voil far lonc plait |
|||
|
e dic vos be tot atresait: |
|||
|
domna, se·l vostr’om pert en re |
|||
| 148 |
sapchaz qe vos i perde<z> be. |
||
|
Ben sabez qe vostre sui eu |
|||
ni non ai mais segnor soz Deu; |
|||
|
per cho sapchaz be tot de cert |
|||
| 152 |
qe vos i perdez s’eu i pert. |
||
|
Domna, del pauc tort q’eu vos ai |
|||
|
ja sol no m’en razonarai, |
|||
e si n’auria asaz razos |
|||
| 156 |
vos trobarez mas ochaisos. |
||
|
Per jase mi podez durar, |
|||
|
toz temps m’o podez contrastar, |
|||
|
domna, car entre mi e vos |
[c. 123c] | ||
| 160 | no voill plaides, mais sol nos dos, |
||
|
qe ja nos parta d’est conten, |
|||
|
qe res mais non sap mon talen. |
|||
|
Ja non plaideiare[i] per leich: |
|||
| 164 |
per vos metessa<·n> prendez dreich; |
||
ez e<u> i cuit ben dir tal re |
|||
|
o non podez trobar mes be. |
|||
|
A Merce non podez ren dir |
|||
| 168 |
c’ab aqo <v>os dei convertir: |
||
|
lai o neguna res non val |
|||
Merces de<u> amortar lo mal. |
|||
|
Merces n’aiaz e chausimen: |
|||
| 172 |
no vos i traich autre guiren. |
||
|
Domna, merce vos qer, si·os plai, |
|||
|
en mais guisas q’eu dir no sai. |
|||
Aici·us qer merce e perdon |
|||
| 176 |
com Deus perdonet al lairon. |
||
|
Domna, s’eu rece<u>p mort per vos |
|||
|
ja no vos sera negus pros. |
|||
|
Morai? o eu: com hom mespres |
|||
| 180 | qe de meiz morç estai en pes. |
||
|
Sospir mi fan fenir mon comde, |
|||
|
ves vos mi lais vencut e do[m]de; |
|||
|
plor mi tol q’eu non puos plus dire, |
|||
| 184 |
mas cho q’eu volgra dir conssire. |
||
Domna, merce vos qer, si·os plaz, |
V (conclusio) | ||
|
per merce qe merce n’aiaz. |
|||
|
Merce vos clam, ma dolz’amia, |
|||
| 188 |
anz qe la morz aissi m’aucia». |
Testo: Francesco Carapezza, Rialto 28.v.2002.
Ms.: G 122r.
Edizione diplomatica: Giulio Bertoni, Il canzoniere provenzale della Biblioteca Ambrosiana R. 71 sup., Dresden 1912, pp. 401-406.
Edizioni critiche: Carl Appel, «Der Liebesbrief Raimbaut’s von Orange», in Mélanges de linguistique et de littérature offerts à M. Alfred Jeanroy par ses élèves et ses amis, Paris 1928, pp. 361-374; Walter T. Pattison, The Life and works of the Troubadour Raimbaut d’Orange, Minneapolis 1952, p. 146; Francesco Carapezza, «Raimbaut travestito da Fedra (BEdT 389.I). Sulla genesi del salut provenzale», Medioevo romanzo, 25, 2001, pp. 357-395.
Altra edizione: Wilhelm Grützmacher, «Bericht an die Gesellschaft für das Studium der neueren Sprachen in Berlin über die in Italien befindlichen provençalischen Liederhandschriften», Archiv für das Studium der neueren Sprachen und Literaturen, 35, 1864, pp. 100-110, alle pp. 105-107 (edizione semi-diplomatica).
Metrica: a8 a8 b8 b8 … (cfr. Frank, vol.II, p. 213).
Nota: Salut. Per la questione attributiva, vedi la Premessa.
[FC]